مطهر بن محمد جمالى يزدى

مقدمه 15

فرخ نامه ( دائرة المعارف علوم و فنون و عقايد ) ( فارسى )

لفظ » خود روشن‌ترين برهان بر تسميهء كتاب بر « فرخ نامه » است نه « فرح » و آن موارد بدين شرح است : « زيرا كه نام اين كتاب فرخ‌نامه است ، اين نيز فرخ دانستيم . » ( ص 210 ) « 1 » ، « كه نام كتاب فرخ نامه است تا فرخى زيادت باشد . » ( ص 343 ) در غالب نسخ هم به شرحى كه در جدول ضميمه ملاحظه مىشود نام كتاب « فرخ‌نامه » ضبط شده است . بناء على هذا « فرح‌نامهء » مذكور در فهارس ريو و بلوشه و مختار فلوگل در كشف الظنون را ناچار بايد نادرست دانست . موضوع توطّن مؤلف نكتهء ديگرى كه در خور بحث و تحقيق است نام ديهى است كه مؤلف در آنجا زندگى مىكرده است و هيچ‌يك از كسانى كه اين كتاب را معرفى كرده‌اند تا كنون بدين موضوع نپرداخته‌اند . ممكن است اين عدم توجه بدان سبب بوده است كه قسمتى از خطبهء كتاب كه محل زندگانى مؤلف را در بر دارد در چند نسخه سقط شده است ( از جمله در نسخهء كوپرولو يعنى نسخهء اساس ما و نسخهء شمارهء 834 پاريس و نسخهء براون ) . عين عبارتى كه متضمن نام مسكن مؤلف است مأخوذ از نسخ خطبه‌دار بدين شرح است : « . . . المعروف باليزدى مقيما بقرية مايخ ( ؟ ) من ناحية [ 11 ] تون ( ؟ ) عن كورة اصطرخ . . . » در اين عبارت دو اشكال وجود دارد : يكى مربوط به نام قريه و ديگر نام ناحيت است . اگر ذكر كورهء اصطرخ ( اصطخر ) درين عبارت نبود مشكل دشوارتر و پيچيده‌تر بود ، ولى چون ناحيهء مورد نظر خود را جزئى از كورهء اصطرخ مىنويسد ناگزير ذهن نمىتواند متوجه « تون » بشود كه شهرى است در مفازه ، ميان يزد و خراسان ، و نيك مىدانيم كه آنجا را هماره شهرى نوشته‌اند و هيچ‌گاه « ناحيه » نبوده است . به علاوه در نسخهء 2374 پاريس صريحا « بوان » و در دو نسخهء پاريس 835 و مركزى

--> ( 1 ) . نخستين بار محمد تقى دانش‌پژوه فهرست نگار شهير روزگار ما بدين يك مورد اشاره و در معرفى نسخهء شمارهء 2389 كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران آن را نقل كرده است ( ج 9 ، ص 980 - 989 ) .